Een goede balans tussen prikkels en rust is belangrijk voor je mentale-gezondheid-welzijn. Als je te veel prikkels krijgt, ontstaat er overprikkeling. Dit kan vervelend zijn. Je voelt je misschien moe, prikkelbaar of kunt niet meer nadenken. Jongeren, volwassenen en ouderen kunnen hier allemaal last van hebben. Gelukkig zijn er manieren om hiermee om te gaan. Het helpt om te weten wat je ertegen kunt doen.
Herkennen van overprikkeling en het tijdig nemen van rust
Overprikkeling herken je aan signalen zoals hoofdpijn, spanning in je lijf, snel boos worden of niet goed kunnen concentreren. Soms voel je dat alles even te veel wordt. Dit gebeurt vaak als je veel geluiden, mensen of informatie op je af krijgt. Door goed op deze signalen te letten, kun je sneller ingrijpen. Zet een stap terug als je merkt dat het je allemaal te veel wordt. Neem bijvoorbeeld een korte pauze of zoek een rustige plaats op. Ook even naar buiten gaan of een wandeling maken kan helpen. Je lichaam en hoofd krijgen dan de kans om weer tot rust te komen.
Praktische manieren om te ontprikkelen en weer tot jezelf te komen
- Ademhalingsoefeningen zijn eenvoudig en brengen je direct meer rust. Ga rechtop zitten, leg een hand op je buik en adem rustig in en uit. Je zult merken dat je je snel meer ontspannen voelt.
- Je kunt ook proberen om even niets te doen en gewoon te zitten.
- Spanning uit je lichaam schudden werkt soms ook goed. Sta even op, rek je uit en beweeg je armen en benen losjes.
- Als je hoofd vol zit, kan het prettig zijn om op te schrijven waar je aan denkt. Door je gedachten op papier te zetten, orden je ze en maak je ruimte vrij in je hoofd.
Dagelijkse gewoonten die mentale gezondheid en welzijn versterken
Door elke dag aandacht te geven aan jezelf, help je je mentale gezondheid en welzijn. Een vast dagritme helpt je om beter voor jezelf te zorgen. Sta op vaste tijden op, eet regelmatig en ga bij voorkeur op tijd naar bed. Kies voor rustige momenten tussendoor. Zet bijvoorbeeld je telefoon een tijdje uit of spreek met jezelf af dat je niet altijd bereikbaar hoeft te zijn. Maak tijd vrij voor iets wat je leuk vindt, zoals een boek lezen, muziek luisteren of tekenen. Door je gedachten te verzetten, kom je tot rust. Probeer grote drukte te vermijden als je merkt dat je hier gevoelig voor bent. Het is niet erg om nee te zeggen als het te veel wordt. Zo bescherm je jezelf op lange termijn.
- Sta op vaste tijden op
- Eet regelmatig
- Ga bij voorkeur op tijd naar bed
- Kies voor rustige momenten tussendoor
- Zet telefoon een tijdje uit of spreek af dat je niet altijd bereikbaar hoeft te zijn
- Maak tijd vrij voor iets wat je leuk vindt
- Door je gedachten te verzetten
- Probeer grote drukte te vermijden
- Het is niet erg om nee te zeggen als het te veel wordt
Omgaan met prikkels op school of werk
Ook op school of op het werk kun je last krijgen van te veel prikkels. Veel mensen willen altijd alles goed doen en blijven maar doorgaan, zelfs als ze moe zijn. Het is verstandig om hier open over te praten. Vraag bijvoorbeeld of je even een rustige ruimte mag opzoeken. Maak duidelijke afspraken met je docent of leidinggevende. Laat weten dat je soms even een korte pauze nodig hebt. Je kunt ook hulpmiddelen gebruiken, zoals een koptelefoon tegen het geluid of een zonnebril bij fel licht. Door te ontdekken wat voor jou prettig is, kun je beter met drukte omgaan. Zo blijf je beter in balans en kun je blijven leren of werken zonder dat het je te veel wordt.
Steun zoeken als het niet vanzelf beter gaat
Soms blijft overprikkeling een probleem, ook als je zelf al veel hebt geprobeerd. In dat geval kun je hulp zoeken. Praat met iemand die je vertrouwt, zoals een vriend, familielid of iemand op school of werk. Als je merkt dat je erg veel last hebt, kun je contact opnemen met de huisarts of een andere hulpverlener. Zij kunnen met je meekijken naar wat je nodig hebt. Ook kun je leren hoe je prikkels beter kunt aanvoelen en op tijd op jezelf let. Het belangrijkste is dat je weet dat je hier niet alleen voor staat.
Veelgestelde vragen over wat te doen bij overprikkeling
Hoe herken ik snel wanneer ik overprikkeld raak? Je merkt vaak als eerste dat je sneller geïrriteerd bent, je moeilijk kunt concentreren en je hoofd vol zit. Let op lichamelijke signalen zoals een gespannen gevoel of hoofdpijn. Als je dit bij jezelf merkt, is het tijd om even rust te nemen.
Welke ademhalingsoefening werkt goed bij overprikkeling? Een eenvoudige en rustige oefening is diep inademen door je neus, je adem even vasthouden en daarna langzaam uitademen door je mond. Dit helpt je lichaam en hoofd kalmeren.
Wat moet ik doen als ik op mijn werk overprikkeld raak? Het is goed om een korte pauze te nemen en eventueel een rustige plek op te zoeken. Praat met je leidinggevende over wat je nodig hebt, bijvoorbeeld tijdelijk met geluidwerende middelen werken of even minder taken tegelijkertijd doen.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken bij overprikkeling? Als je merkt dat je steeds vaker last hebt van overprikkeling en het je dagelijks leven beïnvloedt, is het verstandig om met een huisarts of andere hulpverlener te praten. Samen kun je kijken welke ondersteuning je nodig hebt.
Helpt het mij als ik een dagboek bijhoud over mijn prikkels? Het bijhouden van een dagboek helpt je inzicht krijgen in situaties die je overprikkelen. Zo kun je beter leren wanneer het tijd is om in te grijpen en wat voor jou goed werkt om tot rust te komen.
