Mentale-gezondheid-welzijn is een belangrijk onderwerp, zeker nu steeds meer mensen te maken krijgen met overprikkeling. Overprikkeling is een gevoel dat je hoofd en lichaam niet meer alle indrukken kunnen verwerken. Dit kan iedereen overkomen, jong en oud. Drukke omgevingen, veel geluiden, of stress op werk kunnen ervoor zorgen dat je systeem als het ware overloopt. Het gevolg is vaak dat je sneller geïrriteerd raakt, moe wordt en soms zelfs lichamelijke klachten krijgt. Hoe voelt overprikkeling eigenlijk en wat kun je doen om met die signalen om te gaan?
Wat er gebeurt in je hoofd bij overprikkeling
Je hersenen zijn de hele dag bezig met het verwerken van prikkels. Prikkels zijn dingen die je waarneemt, zoals geluid, licht, geuren, en zelfs gedachten. Als je goed in je vel zit, heb je nergens last van. Maar op dagen dat het erg druk is of als je niet goed hebt geslapen, kunnen die prikkels te veel worden. Het voelt dan alsof alles tegelijk binnenkomt.
Een simpel gesprek, het tikken van een klok, iemand die op zijn pen klikt: alles dringt even hard door. Het wordt lastig om ergens op te focussen, omdat er geen filter meer lijkt te zijn tussen wat belangrijk is en wat niet. Je merkt het bijvoorbeeld aan het feit dat je niet op woorden kunt komen, dat je gedachten alle kanten op gaan en het voelt alsof je hoofd overloopt.
Gevoelens en signalen in je lichaam
Overprikkeld zijn heeft niet alleen invloed op je hoofd, maar ook op je lichaam. Veel mensen voelen zich erg moe na een dag vol informatie of geluid. Je spieren kunnen gespannen aanvoelen, je krijgt hoofdpijn of soms zelfs buikpijn. Kleine dingen kunnen dan al te veel zijn. Stel je voor: je bent thuis na een drukke werkdag en er wordt gevraagd wat je wilt eten. Zelfs die keuze maken kan te zwaar zijn. Je raakt sneller boos, verdrietig of soms moet je ineens huilen om iets kleins. Ook kun je het warm krijgen, gaan zweten of moeite krijgen met ademhalen. Je merkt dat je lichaam je waarschuwt dat je rust nodig hebt. Deze signalen zijn een belangrijk onderdeel van mentale gezondheid en welzijn, omdat ze aangeven dat je goed op jezelf moet passen.
Hoe je omgeving voelt als je overprikkeld bent
De wereld om je heen lijkt veel harder binnen te komen als je last hebt van overprikkeling. Je hoort elk geluid veel sterker, fel licht doet pijn aan je ogen en zelfs een simpele boodschap in de winkel kan teveel worden. Het is lastig om in een gesprek te blijven als er meerdere stemmen door elkaar praten, of als er veel gebeurt op de achtergrond. Sommige mensen kiezen er dan voor om zich even terug te trekken in een stille kamer of met een koptelefoon op. Alles voelt overweldigend, alsof je geen controle meer hebt over wat er binnenkomt. Dit kan zorgen voor een gevoel van machteloosheid en soms zelfs angst. Niet iedereen begrijpt wat je doormaakt, en dat maakt het soms ook eenzaam. Het is goed om te weten dat je niet de enige bent en dat het te maken heeft met hoe jouw hersenen omgaan met prikkels.
Omgaan met overprikkeling en de kracht van pauze nemen
Wanneer je merkt dat je overprikkeld raakt, is het belangrijk om goed naar je eigen grenzen te luisteren. Mensen die vaker overprikkeld raken, leren vaak handige trucjes om zichzelf te beschermen. Denk aan rust nemen, even apart gaan zitten, zacht licht gebruiken of even een korte wandeling maken. Eerlijk zijn over hoe je je voelt kan veel helpen. Leg uit aan anderen wat er gebeurt als je te veel prikkels hebt gehad. Vaak is even niets doen het beste wat je voor jezelf kunt regelen. Goed slapen, gezond eten, en af en toe je mobiel wegleggen zijn simpele maar fijne tips voor je mentale gezondheid en welzijn. Zelfkennis helpt om aan te voelen wat je nodig hebt en op tijd in te grijpen. Dat is geen zwakte, maar juist een manier om beter voor jezelf te zorgen en weer op te laden.
Meest gestelde vragen over hoe voelt overprikkeling
- Hoe merk je dat je overprikkeld raakt?
Als je overprikkeld raakt, voel je je snel moe, kunt niet goed nadenken en je wordt sneller boos of verdrietig. Je hebt moeite om prikkels te verwerken, zoals geluiden, geuren en licht.
- Kan iedereen overprikkeld raken?
Iedereen kan overprikkeld raken, maar sommige mensen zijn er gevoeliger voor. Bijvoorbeeld mensen met autisme, ADHD of een hersenaandoening, maar ook gezonde mensen kunnen tijdelijk te veel prikkels ervaren.
- Wat helpt als je overprikkeld bent?
Als je overprikkeld bent, helpt het om een rustige plek op te zoeken. Sluit je even af van geluid en fel licht. Geef duidelijk aan wat je nodig hebt, bijvoorbeeld stilte of rust. Ook kan het helpen om diep adem te halen en even naar buiten te gaan.
- Kun je overprikkeling voorkomen?
Het is niet altijd mogelijk om overprikkeling helemaal te voorkomen, maar je kunt het wel verminderen. Neem genoeg pauzes op drukke dagen, zorg voor voldoende slaap en probeer je dag niet te vol te plannen. Zo houd je je mentale gezondheid en welzijn beter in balans.
