De eerste geluiden van een baby
In de eerste maanden na de geboorte moeten baby’s vooral wennen aan de nieuwe wereld om hen heen. De meeste baby’s maken in het begin klanken zoals kirren, lachen en huilen. Met deze geluiden laat een baby merken dat hij zich prettig of juist onprettig voelt. Vanaf ongeveer vier maanden beginnen baby’s met brabbelen door klanken aan elkaar te plakken, zoals ‘baba’ of ‘dada’. In deze periode oefenen ze met hun stem en proberen ze de geluiden in hun omgeving na te doen.
Eerste woordjes tussen negen en achttien maanden
De meeste kinderen gaan praten met echte woorden als ze tussen de negen en achttien maanden oud zijn. Eerst zeggen ze losse woorden, vaak ‘mama’ of ‘papa’. Sommige kinderen beginnen iets eerder, andere iets later. Het verschilt per kind en is afhankelijk van verschillende dingen, zoals de omgeving en het aanbod van taal. Kinderen snappen vaak meer dan ze zelf kunnen zeggen. Dit betekent dat ze simpele opdrachten als ‘pak de bal’ al begrijpen, maar zelf nog niet veel woorden gebruiken. Rond de achttien maanden groeit de woordenschat snel met namen voor dieren, speelgoed of eten.
De wereld ontdekken met taal
Tussen anderhalf en twee jaar begint het praten steeds meer betekenis te krijgen. Kinderen leren steeds meer woorden per maand. Ze gaan de wereld om zich heen ontdekken door alles een naam te geven. Spullen, mensen en dieren krijgen een eigen woord. Veel kinderen maken nu korte zinnen, zoals ‘auto rijden’ of ‘mama zit’. Dit is het begin van het echte praten en een kind kan steeds beter laten weten wat hij bedoelt. Het helpt als ouders terugpraten, woorden herhalen en samen spelletjes doen waarbij veel gepraat wordt.
Van losse woorden naar zinnen
Naarmate kinderen ouder worden, groeit de taal verder. Tussen twee en drie jaar leren kinderen veel nieuwe woorden. Ze maken langere zinnen en vertellen vaker over wat ze meemaken. Hun uitspraak wordt steeds duidelijker en ze stellen regelmatig vragen. Soms maken ze fouten in hun woorden of zinnen, maar dat hoort bij het leren praten. Door veel te luisteren naar mensen om zich heen, leren kinderen hoe een gesprek werkt. Tussen drie en vier jaar praten veel kinderen gewoon met familie of vriendjes, al is niet altijd alles helemaal goed te verstaan voor buitenstaanders.
Factoren die de taalontwikkeling beïnvloeden
Ieder kind leert op zijn eigen tempo praten. Er zijn veel dingen die van invloed zijn op deze ontwikkeling. Zo spelen horen, het gezinsleven en de hoeveelheid aandacht een grote rol. Kinderen die vaak worden voorgelezen of met wie veel wordt gesproken, leren sneller meer woorden. Ook kinderen die naar de opvang gaan en met andere kinderen spelen, horen veel verschillende woorden en zinnen. Erfelijkheid heeft ook invloed: als ouders laat begonnen met praten, komt het soms voor dat hun kind ook later begint. Als ouders zich zorgen maken, kunnen ze advies vragen aan het consultatiebureau of de huisarts.
Tips om kinderen te helpen bij praten leren
Ouders kunnen op veel manieren de taalontwikkeling stimuleren. Het is goed om veel tegen het kind te praten. Benoem wat een kind doet of ziet. Lees samen boekjes, zing liedjes en speel taalspelletjes. Korte, eenvoudige zinnen helpen kinderen om te begrijpen wat er gezegd wordt. Geef het kind de tijd om te antwoorden, ook als het even duurt. Moedig het kind aan om te praten, zonder druk te leggen. Herhaal woorden die het kind zelf zegt en vul de zinnen aan als dat past bij het moment.
Meest gestelde vragen over praten bij kinderen
Wat kan ik doen als mijn kind nog niet praat op de leeftijd van twee jaar?
Als een kind twee jaar oud is en nog geen woorden gebruikt, is het goed om extra te letten op het contact en of het begrijpen van simpele opdrachten lukt. Overleg met het consultatiebureau of de huisarts als u zich zorgen maakt. Vroeg hulp bieden helpt bij het inhalen van de taalontwikkeling.
Is het normaal dat kinderen eerst veel brabbelen voordat ze echte woorden zeggen?
Veel kinderen brabbelen eerst onduidelijke klanken voordat er echte woorden komen. Dat hoort bij leren praten en is een belangrijk onderdeel van de taalontwikkeling.
Kunnen meerdere talen in huis zorgen voor later praten?
Kinderen die opgroeien met meer dan één taal, kunnen soms iets later beginnen met duidelijke woorden, maar lopen die achterstand vaak snel in. Het is goed om in eigen moedertaal tegen een kind te blijven praten.
Wanneer is het verstandig om professionele hulp te zoeken?
Het is verstandig om hulp te zoeken als een kind weinig contact maakt, niet reageert op zijn naam of op de leeftijd van drie jaar nauwelijks woorden gebruikt. Een logopedist, consultatiebureau of huisarts kan dan advies geven.
